De mooiste polaire stormen van ons zonnestelsel


Een langdurige megastorm in de atmosfeer boven de zuidpool van Venus is chaotischer en meer onvoorspelbaar dan in eerste instantie werd aangenomen. Dit is een van de uitkomsten van de meest gedetailleerde studie naar de polaire atmosfeer, waarvan de uitkomsten werden gepubliceerd in Nature Geoscience op 24 maart jl..

Omdat Venus echter niet de enige wereld is met een uitzonderlijke en rare atmosferische dynamiek, nemen we een kijkje in de meest bijzondere en mooie polaire stormen van ons zonnestelsel.

Chaotische vortices van Venus
Astronomen, gebruikmakend de Venus Express satelliet van het European Space Agency, hebben voor de bovengenoemde studie de vortex (meervoud: vortices) op de zuidpool van Venus een vortex nauwlettend in de gaten gehouden. De permanente cycloon is 20 km hoog, meer dan twee keer zo hoog als de Mount Everest. Onderzoekers zagen al gauw dat deze storm chaotisch en non-lineair over de zuidpool voortbewoog. Daarnaast ontdekten de onderzoekers dat de storm in feite bestaat uit twee delen, ieder op een verschillende hoogte, die los van elkaar draaien en bewegen. Dit is in scherp contrast met de vortices die we op aarde tegenkomen: die zijn veel stabieler en meer voorspelbaar.

Superstorm1

Het angstwekkende oog van Saturnus
Saturnus heeft waarschijnlijk de gekste polaire storm in ons zonnestelsel. Hieronder ziet u een close-up van het oog van de cycloon die zich bevindt boven de noordpool. Deze foto werd genomen door het Cassini ruimteschip van NASA.

Superstorm2

Hexagoon op Saturnus
Een van de meest opvallende kenmerken van de polaire vortex van Saturnus is zijn bizarre vorm: het lijkt op een vrijwel perfecte hexagoon (zeshoek). De rare vorm – vastgelegd door het Cassini ruimteschip in infrarode golflengtes – beslaat de planeet op ongeveer 78 graden noorderbreedte. Elke zijde van de hexagoon is 13.800 kilometer lang. Dat is net wat meer dan de diameter van de aarde. De zuidpool van Saturnus heeft ook te kampen met een vortex, al is deze niet in de vorm van een hexagoon. Hieronder ziet u een still van de polaire vortex.

Superstorm3

Polen van de aarde
Aarde heeft twee polaire vortices, eentje boven Arctica en eentje boven Antarctica. Deze draaien en wervelen tussen de troposfeer en stratosfeer. De polaire vortex is het krachtigst in de winter, wanneer deze heerst over de ferme westenwinden. In Arctica cirkelt de vortex over het noordoosten van Siberie, in Rusland, en Baffin eiland net van de kust van Canada.
Boven Arctica is de polaire vortex veel stabieler dan die in het noorden. Deze cirkelt boven de rand van Ross Ice Shelf. Salpeterzuur in de wolken boven de zuidpool reageren met CFK’s, welke de ozon uitputten, waardoor we een gat in de ozonlaag hebben (dit is uiteraard niet de enige reden voor het gat in de ozonlaag).

Superstorm4

Superstorm4.1

Noordpool van Jupiter
Hieronder ziet u ultraviolette beelden van het Cassini ruimteschip van NASA uit 2000. Toen deze in het voorgenoemde jaar langs Jupiter vloog, legde deze een polaire vortex vast die minstens zo groot is als de aarde.

converted PNM file

Kleine vortex op Mars
Hoewel Mars een dunne atmosfeer heeft, kan het toch een vortex dragen zoals de HYubble die ontdekte in 1999. De storm zweeft boven de noordpool van de rode planeet, en is meer dan 1600 kilometer in doorsnede. De vortex lijkt na lang bestuderen vrijwel stofvrij te zijn, wat betekent dat deze bestaat uit waterdamp wolken.

Superstorm6

‘Tiny Titan’ vortex
Er zelfs manen in ons zonnestelsel die het aankunnen een polaire vortex te ‘dragen’. Hieronder ziet u de grootste maan van Saturnus, Titan, met een massa van wervelende atmosfeer die rond de zuidpool draait. De vortex werd gevormd in 2009, met de komst van de winter in het zuiden.

Superstorm7

Advertenties

SpaceX zal toeristen shuttelen naar private ruimtestations


satelliet
SpaceX en Bigelow Aerospace hebben bekend gemaakt dat zij een overeenkomst zijn aangegaan met elkaar die zal gaan leiden tot het shuttelen van toeristen naar private ruimtestations. SpaceX zal de vluchten verzorgen en Bigelow zal zorg dragen voor de ruimte stations. Gedurende enkele jaren spreken beide partijen al hierover, maar voor het eerst zijn ook de kosten gedekt.

SpaceX zal de klanten in een baan om de aarde brengen via een zogeheten Dragon ruimtecapsule. Bigelow zal de ruimtetoeristen onderdak kunnen bieden in een van de BA330 opblaasbare ruimtestations. Deze BA330 stations zullen via een grotere raket gelanceerd worden.

Bigelow bemachtigde de rechten van de TransHab technologie (opblaasbare, lichte ruimtestations), nadat deze door NASA waren losgelaten vanwege te hoge kosten. Bigelow ontwikkelde razendsnel verbeteringen hierop, waardoor het bedrijf verwacht op korte termijn al te kunnen experimenteren in de ruimte. Tijdens proefvluchten in 2006 en 2007 bleken de ruimtestations een groot succes. Grotendeels omdat de kosten bijzonder meevielen. Maar ook omdat ze aanzienlijk lichter zijn dan en net zo goed beschermd als hun van aluminium gemaakte voorgangers.

Sinds 2007 heeft Bigelow ook gewerkt aan een lanceerinstallatie voor de ruimtestations. De belangrijkste reden dat Bigelow al niet eerder proefvluchten heeft gemaakt, ligt grotendeels aan de lanceertechnologie. Die is op dit moment nog niet voldoende ontwikkeld om het bedrijf in haar behoeften te voorzien.

Bigelow maakte onlangs bekend dat zij de Falcon9 raket hebben gereserveerd voor 2014, al weet nog niemand waarvoor ze die gereserveerd hebben. Het ziet er nu naar uit dat er ook daadwerkelijk een Dragon ruimtecapsule gelanceerd zal worden, maar dat blijft vooralsnog speculeren.

Als SpaceX op korte termijn, in samenwerking met Bigelow, de eerste ruimtereisjes zal organiseren, dan wordt het bedrijf direct marktleider in ruimtereisjes. Aangezien het een markt is waarin bedrijven hoge kosten moeten maken bij het opzetten van een operatie, zal het monopolie dus voorlopig aanblijven.

Woensdag maakte het Amerikaanse bedrijf ATK ook al bekend dat het bedrijf in 2015 astronauten zal gaan shuttelen naar het Space Station. Dat is twee jaar eerder dan eerst gepland was. Het ziet er naar uit dat met deze stap de druk op SpaceX en Bigelow extra is opgevoerd.

Woordvoerster Kirsten Brost Grantham zei gisteren dat het nieuws over SpaceX en Bigelow niet naar buiten is gebracht naar aanleiding van het nieuws van ATK. “Deze afspraken zijn lang geleden al gemaakt, dus het is puur toeval dat dit nu vrijwel tegelijkertijd naar buiten komt.” Hoe dan ook, de strijd om private ruimtereizen is begonnen.

Zonnetornados vijf keer zo groot als de aarde


Deze enorme tornado’s, die ontstaan aan het oppervlak van de zon, zijn groot genoeg om de aarde te verzwelgen. Sterker nog, ze zijn groot genoeg om vijf keer de aarde te verzwelgen.

suntornado

De tornado’s werden ontdekt door NASA’s Solar Dynamic Observatory satelliet. Ze bestaan uit verhit gas van een temperatuur tussen de 90.000 en 3,6 miljoen graden Celsius.

Gedurende drie uur klom de tornado vanaf de oppervlakte van de zon naar een hoogte van 150.000 kilometer, ofwel ruwweg de helft van de afstand tussen aarde en de maan. De warme gassen werden maar liefst omhoog gestuwd met een snelheid van 220.000 kilometer per uur. Ter vergelijking: de windsnelheden van tornado’s op aarde bereiken gemiddeld zo’n 100 kilometer per uur.

suntornadoall

Wetenschappers hebben eerder al tornado’s op de zon gezien, maar dit is de eerste die, toen hij gespot werd in september 2011, gefilmd werd door NASA (zie link hieronder). Sindsdien hebben wetenschappers nog minstens één keer een tornado van deze omvang op de zon gezien.

http://c.brightcove.com/services/viewer/federated_f9?isVid=1

NASA zoekt jou en de beste onontdekte Hubble foto


NASA is op zoek naar spectaculaire foto’s gemaakt door de Hubble telescoop die de ruimteorganisatie over het hoofd heeft gezien.

orionnevel

De Hubble telescoop heeft meer dan een miljoen foto’s gemaakt in de twintig jaar dat hij in de ruimte zweeft. Astronomen die met de Hubble werken hebben de data van de telescoop al vertaald naar prachtig, iconische beelden van gasnevels, vormende sterren en enorme zonnestelsels.

Slechts een handvol onderzoekers hebben naar vrijwel alle data van de Hubble gekeken, welke is opgeslagen in een online, publiekelijk toegankelijke database. NASA en het Europese Ruimtevaart Instituut (ESA), dat onlangs instapte in het Hubble project, willen dat mensen ontdekken wat de onderzoekers wellicht over het hoofd hebben gezien.

De twee organisaties hebben nu twee wedstrijden uitgeschreven voor de beste, nog onontdekte Hubble foto’s. Omdat de foto’s bestaan uit wetenschappelijke data en niet gemaakt zijn zoals normale foto’s, bevatten ze veel meer informatie dan zichtbaar is. Door de beelden te manipuleren kunnen mensen van over de hele wereld misschien nieuwe kanten van een beroemde foto onthullen, zoals dat gebeurde met de foto van de Orionnevel hierboven.

Voor de Hubble’s Hidden Treasures Contest kunnen amateur-astronomen een simpel, online programma gebruiken om de zoom, het contrast en de kleurbalans in foto’s aanpassen en het vervolgens opslaan in de standaard JPEG vorm. Vervolgens moeten zij de foto’s uploaden naar een speciale Flickr pagina, waarna het kan zijn dat NASA en ESA ze kiezen als toekomstige Hubble foto van de week (of wellicht vinden de nieuwe foto’s een weg naar de Wired Science ‘ruimtefoto van de dag’). De gebruiker die de beste foto instuurt, wint een iPod Touch.

Als je dieper wilt graven en wilt leren hoe je de speciale software moet gebruiken, kun je de Hubble’s Hidden Treasure Image Processing Contest proberen. Gebruikers kunnen ruwe Hubble data downloaden en manipuleren om er nieuw, mooi beeldmateriaal van te maken. Er zijn diverse software mogelijkheden voor gebruikers en als je de bewerkte foto’s in dit segment op Flickr plaatst, en je wordt gekozen als winnaar, krijg je zelfs een iPad.

Beide wedstrijden sluiten op 31 mei 2012. Je kan de website van de wedstrijd bezoeken, of zoek de Facebook pagina voor meer informatie.

Hieronder ziet u een betrekkelijk simpele animatie van de maan Titan die een ronde maakt.

http://c.brightcove.com/services/viewer/federated_f9?isVid=1

Russen plannen maanbasis en onbemande stations op Mars


Rusland is bezig met de voorbereidingen om diverse sondes naar Jupiter en Venus te sturen, om een netwerk van onbemande stations op Mars te bouwen en om Russische kosmonauten naar de maan te sturen. Uiterlijk in 2030 moet dit alles gerealiseerd zijn. Dit staat in gelekte documenten van het Russische ruimte agentschap.

De kosmische, ambitieuze plannen werden door het Russische Federale Ruimte Agentschap (Roscosmos) deze maand ingediend bij de regering, volgens een verslag van Kommersant, een Russische krant die voornamelijk schrijft over zaken, managers en financiën.

Het gelekte document toont een blauwdruk voor de ruimte industrie van het land in de komende 18 jaar, tot aan 2030. Het is bijzonder, omdat het zelden voor komt dat Rusland een deadline stelt voor zijn ruimteplannen.

Rond 2020 moet de Angara raket de Sojoez raket (waarmee onze André Kuipers onlangs de ruimte in werd geschoten) vervangen voor het in de ruimte schieten van personeel en materiaal. Het zal dan gelanceerd worden vanaf de Vostochny cosmodrome in het oosten van Rusland. Waarmee de huidige en verouderde basis Baikonur ook vervangen zal worden. De bouw van Vostochny begin vorig jaar in 2011 en volgens gedetailleerde plannen zou dat uiterlijk 2018 klaar moeten zijn.

In 2030 zal Rusland robots sturen naar de maan om zo monsters te verzamelen. Dit programma zal worden ingeleid door een bemande maanlanding, zestig jaar na de beroemde maanlanding van Neil Armstrong met de Apollo missie. Wellicht kan het gezien worden als een ‘wraakactie’, omdat Rusland, toen nog Sovjet-Unie, de ruimterace verloor van Amerika.

Het optimistische programma toont ook de eerste stappen tot een actieve verkenning van andere planeten in ons zonnestelsel. Tevens staan er ideeën in het programma die moeten leiden tot een nieuw ruimtestation: De ISS wordt gesubsidieerd tot en met 2020.

Minister-president Vladimir Poetin heeft al eerder duidelijk gemaakt hoe hij aankijkt tegen de verkenning van de ruimte. In 2011 sprak Poetin tijdens de vijftigste verjaardag van Yuri Gagarins historische ruimtevlucht, en zei: “Rusland moet zich niet beperken tot internationale veerman voor ruimteprogramma’s. We moeten onze aanwezigheid in de mondiale ruimtemarkt aanzienlijk vergroten.”

De ambitieuze plannen van Rusland komen aan het einde van een tijdperk van ruimte gerelateerde fouten en mislukkingen. De Russische Mars-sonde Phobos-Grunt had vrijwel direct na lancering een motorstoring, bleef enkele maanden in een baan om de aarde hangen om vervolgens weer neer te storten. Dat was de laatste fout in twee decennia van mislukte missies naar Mars.

Eerder al sloeg het onbemande Russische bevoorradingsschip M-12M voortijdig af op weg naar het International Space Station, en tuimelde terug naar aarde om daar neer te storten. In dezelfde week stuurde een Proton vliegtuig een telecommunicatie satelliet in de verkeerde baan om aarde. Dat was een beschamende en kostbare terugslag.

Wired U.K.