PSYCHE | Worse-than-average effect: hoe zelfonderschatting talentvolle mensen tegenhoudt


Mensen onderschatten hun mogelijkheden obij stereotype moeilijke taken zoals schaken, moppen vertellen, jongleren of programmeren van computers. Gisteren kon je lezen over het Dunning-Krugereffect dat uitlegt dat incompetente mensen niet inzien dat ze incompetent zijn. Er is echter een soortgelijk effect aan de andere kant van het spectrum: soms zien competente mensen niet in dat ze competent zijn.

Dit wordt ook wel het worse-than-average effect genoemd. Dit betekent dat wanneer je ergens goed in bent, je doorgaans aanneemt dat anderen dat ook zullen zijn. Dus wanneer je wordt geconfronteerd met een moeilijke taak waar je goed in bent, onderschat je al snel wat jouw capaciteiten zijn.

En dit effect treedt niet alleen in werking wanneer we speciale vaardigheden hebben, maar ook wanneer we denken dat de kansen op slagen klein zijn. Bijvoorbeeld omdat een specifieke taak bijzonder moeilijk lijkt. Kruger (1999) ontdekte dat mensen hun capaciteiten onderschatten op de in de eerste alinea genoemde taken die algemeen als moeilijk worden aangenomen. Wat echter de keerzijde is, is dat deze zelfde groep mensen hun capaciteiten doorgaans overschatten bij taken die op voorhand eenvoudig lijken, zoals het besturen van een auto, fietsen of het bewegen en klikken met een muis.

Hier is nog een voorbeeld, beschreven door Moore (2007): “Studenten van de universiteit van Iowa geloven dat de kans dat zij medestudenten kunnen verslaan bij een quiz over de geschiedenis van Mesopotamië slechts 6% is (Windschitl et al., 2003). Daarentegen denken zij dat zij een kans van 70% hebben om die medestudenten te verslaan bij een quiz over televisieseries. Uiteraard zijn deze overtuigingen in beide gevallen foutief, omdat beide testen voor iedereen moeilijk of makkelijk zijn. Gemiddeld genomen is de werkelijke kans dat zij de test winnen van hun medestudenten 50%.”

Hoe kunnen we dit verklaren? “Wanneer mensen zich gaan vergelijken met mensen die even slim of even goed als zij zijn, richten zij zich egocentrisch op hun eigen capaciteiten en nemen daarbij de capaciteiten van anderen niet voldoende in ogenschouw.” (Kruger, 1999)

Met andere woorden, we vergeten hoe goed andere mensen zijn met fietsen en slecht anderen zijn in het vertellen moppen of in het programmeren van computers. Hetzelfde geldt voor oordelen die we over onszelf vellen. Zo hebben oudere mensen doorgaans de neiging om aan te nemen dat ze minder aantrekkelijk en minder atletisch zijn dan andere mensen van hun eigen leeftijd (Zell& Alicke, 2011).

Het moraal van het verhaal is eenvoudig: soms doen we onszelf tekort, zeker wanneer we denken dat een taak die in het verschiet ligt een moeilijke is, of wanneer we bijzondere talenten hebben. Onder deze omstandigheden zijn we beter dan we denken.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s