PSYCHE | Empathie kan tot dit donkere, ongerechtvaardigde gedrag aanzetten


In tegenstelling tot wat tot dusver algemeen werd aangenomen – empathie is enkel een positieve emotie die slechts compassie en warmte opwekt – kan empathie onverwachts agressie opwekken. De resultaten komen voort uit een nieuwe studie waarin duidelijk werd dat mensen die empathische gevoelens koesteren voor iemand in nood, mensen eerder geneigd zijn om agressiever te reageren naar elkaar. Ook al is duidelijk dat de andere persoon niet de schuldige is van de situatie.

Copyright: webangermanagement

Copyright: webangermanagement

De studie werd gepubliceerd in het Personality and Social Psychology Bulletin. Tijdens de studie werd proefpersonen gevraagd om scenario’s over mensen in financiële nood te lezen (Buffone & Poulin, 2014). Voor sommige deelnemers werd de hoofdpersoon van het scenario beschreven als iemand in financiële nood. Andere deelnemers kregen een scenario voorgeschoteld waarin de hoofdpersoon geen enkele zorgen over zijn/haar financiële situatie maakte.

Daarna kregen de deelnemers te lezen dat deze persoon waarover zijn net gelezen hadden, meedeed aan een wiskundewedstrijd waarin de prijs $20 was.

Het volgende element werd aan de proefpersonen voorgelegd als zijnde een separaat experiment. De proefpersonen kregen de kans om ‘hete saus’ over een van de deelnemers van de wiskundewedstrijd te gieten.
De hoofdonderzoeker, Anneke Buffone, verklaart de achterliggende gedachte als volgt:
“Hete saus werd aan de proefpersonen gepresenteerd als zijnde een pijnlijke en prestatie belemmerende substantie. De deelnemer aan wie zij de hete saus toewezen zouden het slechter doen in de test. En hoe meer saus zij toewezen, hoe slechter ze het zouden doen. Hoe meer saus ze aan de ene deelnemer toewezen, hoe beter de ander het zou doen.”

Het resultaat was dat de proefpersonen empathische gevoelens hadden voor de persoon in financiële nood en dat zij de andere deelnemers (welke geen financiële nood hadden) exponentieel veel hete saus gaven. Hoe groter de nood van de ene, hoe harder de toorn op de ander, ook al kon die ander niets aan de financiële situatie van de een doen.

Wat bleek? Empathie had de proefpersonen aanzienlijk agressiever gemaakt – en dat had niets te maken met het feit dat zij impulsieve deelnemers waren of dat ze werden bedreigd. Empathie was voldoende om agressief gedrag te stimuleren.

Anneke Buffone gaat verder hierover:
“We denken dat naast de gebruikelijke aanstichters van agressie, het getuige zijn van het lijden of het in nood zijn van andere mensen ook een aanstichter van agressie kan zijn. Iedereen kan dus agressief raken vanuit een empathische impuls, dat is niet alleen toe behouden aan mensen met bepaalde karakters en persoonlijkheden.”

Haar conclusie is:
“Net zoals de zelfvertrouwen beweging geen wondermiddel was voor blije, succesvolle en goed aangepaste kinderen, zo zullen interventies ingegeven vanuit empathische gevoelens niet leiden tot het stoppen van problemen als pesten en andere vormen van agressie. Simpelweg omdat de agressie voort kan komen uit goedbedoelde emoties als empathie.

Advertenties

5 gedachtes over “PSYCHE | Empathie kan tot dit donkere, ongerechtvaardigde gedrag aanzetten

  1. Interessant onderzoek dat me toch aan het nadenken zet. Ik kan me vinden in wat jij aanhaalde Dennis. We projecteren heel veel op onze medemens en het is bijna een automatische reactie om een zondebok te zoeken als er sprake van onrecht is.

    • Dank voor je reactie Vicky. En inderdaad, empathische mensen zijn al snel geneigd om hun medelijden te tonen, onder andere door naar een zondebok te zoeken. Zeker als blijkt dat zij de noodlijdende deelnemer niet direct kunnen helpen.

  2. Deze tekst met interesse gelezen omdat empathie ook erg bij mij hoort. Kan me niet helemaal in het onderzoek ”agressie” bevinden, zeker niet hoe ik als kind was. Empathie is helemaal kunnen inleven in emoties van de ander zonder jezelf tekort te doen, daar komt geen greintje agressie, boosheid of woede bij kijken. Wel kan er pijn van de ander gevoeld worden.

    • Kan ik me voorstellen, agressie en empathie zijn begrippen die haast tegenovergesteld aan elkaar zijn. Maar wie twee mensen ziet, waarvan er eentje in nood is en de andere niet, kan het medelijden voor de één dus onbewust projecteren in de vorm van woede op de ander.
      Het is niet zo dat mensen dit bewust doen. Of wellicht zelfs willen doen. Het kan ermee te maken hebben dat mensen zoeken naar een verklaring het lijden van iemand, om het bij de bron aan te pakken en op te lossen. En als die bron er niet is, kan het zijn dat een tegenstander, zoals in de rekenwedstrijd, plotseling tot oorzaak wordt verheven.

      Leuk om jouw reactie te lezen en erover na te denken. 🙂

      • Dat klopt wel wat je zegt Dennis, het Ego kent medelijden en agressie als vorm van onzekerheid omdat het geen oplossing kent. Medelijden is mee lijden met de ander waar de ander niets aan heeft en je jezelf mee tekort doet. Empathie daarentegen kent geen Ego en hoeft geen oplossing te zoeken, alleen het inlevingsgevoel is er en meer niet. Vandaar uit kan je iemand echt helpen.

        Daarom hecht ik geen waarde aan onderzoeken, onderzoek jezelf en gevoel en het antwoord zal tot je komen.

        Het is ook leuk om even dieper na te denken en te delen, daar groei je van 😉

        Een fijn en zonnig wekend 🙂

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s