Nieuwe recessie, arbeidsmarkt houdt adem in


Een eventuele nieuwe economische recessie kan de werkeloosheid in Nederland wel eens snel opstuwen. Er zit veel minder speelruimte in de arbeidsmarkt dan in 2009. Toen viel de stijging van de werkeloosheid nog veel lager uit dan gezien de diepte van de recessie werd verwacht.

De reden dat de werkeloosheid in 2009 niet al te sterk opliep, komt omdat veel bedrijven en werkgevers aarzelden met het ontslaan van overtollig personeel. Bedrijven kwamen toen net uit een periode waarop al een krapte op de arbeidsmarkt was. Ook realiseerden zij stevige winsten, waardoor er nog minder noodzaak was om overtollig personeel op straat te zetten. In 2007 was de winstquote met 16% op het hoogste niveau in bijna 40 jaar.

Maar mocht er nu een nieuwe recessie komen, en daar lijkt het wel op (zie reacties bij andere economische artikelen), dan zal de reactie op de arbeidsmarkt anders verlopen. De winstgevendheid van de productie is nauwelijks opgekrabbeld na de bijna-halvering van 2009, bovendien vormt een personeelstekort momenteel geen belemmering voor productie.

De werkeloosheid in Nederland is de afgelopen vier maanden snel gestegen, en ligt al weer iets boven het hoogste niveau van de crisis. Volgens het Centraal Planbureau (CPB) is het nog te vroeg om nu te analyseren waardoor de werkeloosheid nu zo snel toeneemt. De CPB rekent met een oud model, waarbij de gang van zaken op de arbeidsmarkt direct gekoppeld is aan de omvang van de productie. Volgens een woordvoerder van het CPB moet dit oude model los gelaten worden, en moet er worden gezocht naar een nieuw model. Zo zijn bijvoorbeeld de krapte op de arbeidsmarkt en de financiële positie van bedrijven in de toekomst belangrijker als basis van zo een rekenmodel.

Falen VS symbolisch voor economische malaise



De put waarin de mondiale economie zich heeft gestort, lijkt geen bodem te hebben. En het is niet zo dat het slechts enkele landen zoals Griekenland, Spanje en Portugal betreft. De crisis is mondiaal en onhoudbaar geworden.

In België is het de zoveelste formateur Di Rupo wederom niet gelukt om de zes strijdende kampen bij elkaar te brengen. De voorzitter van de Belgische bank vreest dan ook een scherpe afkeuring van de financiële markten op dit nieuws.

Maar de crisis is zo groot geworden, dat het met de dag moeilijker wordt om er nog enig overzicht over te behouden. Na Ierland, Spanje, Portugal en Griekenland lijken nu ook België en Frankrijk in de neerwaartste spiraal terecht te zijn gekomen. Zelfs in Nederland, zo werd eind vorige week voorspeld, zal de crisis binnenkort zijn eerste sporen na gaan laten.

En in de VS, waar het in 2008 allemaal begon, leek het door al het nieuws uit Europa zowaar wat beter te gaan. Maar gisteren bereikte ons het bericht van over de oceaan dat het zogenaamde supercomité (bestaande uit drie Republikeinen en drie Democraten) in de Verenigde Staten twee dagen voor het verstrijken van de deadline al gefaald heeft. De zes Congresleden hebben geen overeenstemming kunnen bereiken over een gezamenlijk plan met als doel het terugbrengen van de staatsschuld.

Hun taak was simpel: Probeer de staatsschuld met 1,2 biljoen dollar terug te brengen. Dat lijkt een enorme opgave, ondanks dat het nog geen 10 procent is van de volledige staatsschuld (15 biljoen dollar), en dat blijkt het dus ook te zijn. Want niet alleen kwamen de zes Congresleden er niet uit, eens te meer werd duidelijk dat zowel de Republikeinen en de Democraten niet bereid zijn om maar enige concessie te doen. Beide partijen blijven rigoreus met de hakken in het zand onderhandelen.

De Republikeinen willen de staatsschuld terugdringen door te bezuinigen op sociale voorzieningen, zoals onder andere uitkeringen. De Democraten willen juist het geld op gaan halen bij de rijkere Amerikanen.

Het gevolg is nu dat we, na weken van slecht nieuws en ‘donkere wolken’ nog meer slecht nieuws krijgen. Het is alsof de draaikolk die alle economiën wil verslinden alleen maar in grootte en kracht toeneemt.

Hier in Nederland mogen we nog van geluk spreken. We zijn een van de rijkste landen van Europa, en hoewel we een overwegend rechts kabinet hebben, kunnen we er altijd zeker van zijn dat de overheid zoveel mogelijk zorg zal dragen voor haar burgers.

In de Verenigde Staten is het helaas anders. Waar de Amerikanen de Europeanen in eerste instantie nog wilde verwijten dat ‘wij’ niet daadkrachtig genoeg zijn en niet snel genoeg reageren, kan dat in zekere zin ook van de Amerikanen gezegd worden. Ondanks alle malaise, op de keper beschouwt nog vele malen groter dan heel Europa bij elkaar genomen, gaat het daar maar slechter en slechter. En zowel de Republikeinen als de Democraten willen water bij de wijn doen.

Die patstelling maakt dat er op het eerste gezicht niemand profiteert van de onrust en de onzekerheid. Behalve dan misschien Obama. Het begint vele Amerikanen te dagen dat de Republikeinen niet alleen de onderhandelingen vanaf het begin hebben gefrustreerd, maar ook binnen de eigen gelederen lijkt er een kentering plaats te vinden. Joe Lieberman, eerst Republikein en nu Onafhankelijke, zei ook dat de tijd van onwrikbaar vergaderen voorbij was. Volgens hem moesten er nu echt maatregelen getroffen worden omdat Amerika anders nog verder wegzakt.

Hoezeer het de Amerikanen bezighoudt? Behoorlijk, ook al lijken acties als die van Occupy weinig uit te richten. Het Congres, dat de leden voor het supercomité afvaardigde, heeft veel vertrouwen van de Amerikanen verloren. Bij een meting van tv-zender CBS bleek dat nog maar 9% van de Amerikanen vindt dat het Congres zijn werk goed doet. Ter vergelijking: Paris Hilton met 15% en het communisme met 11% zijn aanzienlijk populairder.

Martijn (wordt wel en niet vervolgd)


Enkele weken terug berichtte ik over de pedofielenvereniging Martijn. Mijn stuk verhaalde met name over het verbod op de vereniging waarover op dat moment in het nieuws veel werd geschreven en gesproken.

Vandaag is in De Volkskrant te lezen dat in hoger beroep is besloten dat Martijn nog altijd niet vervolgd hoeft te worden. En dat is uitermate goed nieuws. Het stuk in De Volkskrant gaat over de ouders van een 3-jarig kind dat seksueel is misbruikt. Hoe erg dit geval ook moge zijn, er is, aldus de rechter van het gerechtshof in Leeuwarden, geen enkel verband te leggen tussen het misbruik van het kind en de pedofielenvereniging. En dat is evident. Minder evident is waarom de ouders, onder aanvoering van letselschadespecialist Yme Drost toch in hoger beroep zijn gegaan. En waarom zij nu naar de Europese Raad stappen.

Het vreemde is dat er geen enkele connectie bestaat tussen Martijn en het misbruikte kind. Was dat er wel, dan was de zaak een stuk overzichtelijker geweest. Nu is het gissen naar de beweegredenen van met name Yme Drost. Van de ouders van het kind is het wel duidelijk waarom zij op zoek gaan naar een beter antwoord dan zij nu hebben gekregen: zij zoeken via de verkeerde wegen en middels de verkeerde vereniging rechtvaardiging voor het onrecht dat hun kind is aangedaan. En dat is begrijpelijk ook, want ik kan me niet eens voorstellen dat iemand aan mijn kind zou komen, laat staan dat het misbruikt zou worden.

Maar Drost slaat veel te ver door. Hij gaat dus in hoger beroep bij de Europese Raad, een weg die pas betreden mag worden als men in eigen land alle rechtswegen heeft bewandeld. Maar hij gaat ook de minister van Justitie vragen om het Openbaar Ministerie op te dragen Martijn te vervolgen.

En hier vliegt Drost volledig uit de bocht. Hier zijn allerlei zaken in het gedrang die er volledig buiten hadden moeten blijven. Want het vrije woord, als we dat niet al doodgekauwd hadden met z’n allen, staat te wankelen. Martijn, zo schreef ik de vorige keer ook, heeft als diendende functie dat het het algehele debat voedt, en dat we ons blijven voordoen zoals we altijd om het hardst roepen wie we werkelijk zijn: een vrij land waar iedereen kan zeggen wat hij denkt, waar eenieder kan geloven wat hij gelooft en waar de stem van minderheden ook gehoor krijgt.

Drost is een gevaar voor onze samenleving, en het is te hopen dat de Europese Raad zich schaart naast het gerechtshof in Leeuwarden.